Układy lampowe

Wzmacniacz typ 50AB seria 3
(źródło: Radio dla Techników i Amatorów 5/1947)

Oryginalny opis:
     Wzmacniacz 50W typ AB produokwany przez Państwową Wytwórnię Radiotechniczną w Łodzi, stosowany w radiowęzłąch Polskiego Radia.
     Budowany jest w zespołach przenośnych oraz jako zespół stacyjny 100W (2 wzmacniacze po 50W). Składa się ze stopni wstępnych (oporowe), drivera (wzmacniacza sterującego) oraz stopnia końcowego na dwu lampach 6L6 w układzie przeciwsobnym. Lampy te w klasie AB2 (z prądem siatki) dają około 45-48 wat wyjścia przy zniekształceniach nie większych niż 8%.
     Wzmacniacz zasilać można z mikrofonów o różnych czułościach, z adapteru, odbiornika i linii transmisyjnej. Przełączanie odbywa się w obwodzie siatki drugiej lampy; minimalne napięcie potrzebne do pełnego wysterowania wynosi na wejściu pierwszej lampy 0,5mV, dla innych wejść 25mV.
     Wejście z linii transmisyjnej zbocznikowane jest oporem 1000 omów. Opór ten równy tzw. oporowi falowemu linii, ma zadanie zapobiec powstawaniu fal stojących, które by pogorszyły charakterystykę częstotliwościową linii. Transformator o przekładni 1:1 umożliwia uziemienie jednego końca uzwojenia.
     Linii transmisyjnej nie można wprost załączyć pomiędzy ziemię a siatkę lampy. Uziemienie jednego przewodu linii wprowadza asymetrię i zwiększa się przesłuch z innych linii telefonicznych.
     Napięcie z potencjometra podaje się na siatkę drugiej lampy, która pracuje jako wzmacniacz oporowy; identyczną funkcję spełnia lampa trzecia.
     Po nich następuje stopień sterujący tzw. driver (czytaj drajwer), który steruje i dostarcza mocy do obwodu siatek lamp końcowych.
     Wzmacniacz końcowy pracuje w klasie AB2, w której napięcie siatkowe w szczytowej swej wartości jest dodatnie i wywołuje prąd siatkowy. Zatem w każdej półfali płyną krótkie impulsy prądu siatkowego. Na skutek tego stopień poprzedni musi pokryć straty w obwodzie siatkowym i dostarczyć pewnej mocy. Krótkie impulsy prądu siatkowego wywołują spadki napięć w transformatorze, na oporach i indukcyjności rozproszenia, a w związku z tym napięcie sterujące jest zniekształcone. Aby zapobiec, ewentualnie zmniejszyć te zniekształcenia, lampa sterująca musi mieć rezerwę mocy kilkakrotnie większą aniżeli pobiera obwód siatek, poza tym należy zmniejszyć wszystkie opory w obwodzie, a więc opór wewnętrzny lampy sterującej (transformatory do obwodu wtórnego), transformator musi być bardzo starannie nawinięty (mała indukcyjność rozproszenia) i mały opór uzwojeń.
     Z tego powodu w driverze pracuje lampa 6L6 o mocy admisyjnej 20W, połączona w układzie triody dla zmniejszenia oporu wewnętrznego, a transformator posiada przekładnię obniżającą 2:1 (dla jednej połówki) przez co opór lamp (przetransformowany) jest 4 razy mniejszy.
     Opory 100 omów w siatce lamp 6L6 zapobiegają oscylacjom pasożytniczym.
     Aby nie nasycać rdzenia transformatora prądem stałym, w obwodzie anodowym drivera włączony jest dławik, a prądy małej częstotliwości płyną do transformatora poprzez kondensator 1µF. Transformator wyjściowy posiada po stronie wtórnej 4 uzwojenia, dwa z nich dostarczają napięcia po 120V i pracują równolegle lub w szereg (240V) a trzecie napięcie 30V. Są to typowe napięcia zasilające linie i głośniki w radiowęzłach. Czwarte uzwojenie służy dla ujemnej reakcji działającej na stopień sterujący.
     Warunki pracy lamp sprawdza się przyrządem włączanym przy pomocy przełącznika (nie uwzględniony na schemacie) w odpowiednie punkty układu.
     W ten sposób kontroluje się prądy drivera i lamp końcowych oraz napięcia anodowe i siatkowe. Napięcie wyjściowe na uzwojeniu 30V mierzy się woltomierzem szczytowym z dioda. Barwę tonu zmienia się zmiennym oporem bocznikującym wraz z kondensatorem obwód anodowy drivera. Zasilacz wzmacniacza składa się z prostownika anodowego (2 lampy 5Z4) oraz siatkowego z prostownikiem selenowym. Filtry dławikowo - kondensatorowe i oporowe wygładzają wystarczająco napięcia stałe.

Rys.1. Schemat ideowy wzmacniacza typ 50AB seria 3

Dodatkowe dane

  1. Charakterystyka częstotliwości w zakresie od 00-6000 c/s ma odchylenie w granicach 2dB.
  2. Zniekształcenie nie większe jak 8% dla mocy 45W, przy 400 c/s.
  3. Napięcie szumów własnych poniżej 1% w stosunku do nominalnego napięcia wyjściowego.
  4. Moc pobierana z sieci przy biegu luzem 115VA przy pełnym wysterowaniu 220VA.

© 2003 FonAr Sp. z o.o. e-mail: waw@fonar.com.pl