|
W numerze 12/60 "Radioamatora" zamieszczono wzmiankę na temat inwertora fazy o dużym wzmocnieniu. Zainteresowałem się zaletami tego układu, a przede wszystkim dużym wzmocnieniem i zastosowałem go w budowanym przez siebie wzmacniaczu; obecnie chcę się podzielić uzyskanymi wynikami.
Na wstępie zaznaczam, że wzmacniacz, którego parametry pomierzyłem po wykonaniu, zmontowałem metodą laboratoryjną, bez przestrzegania zasad prawidłowego rozmieszczenia elementów i montażu elektrycznego. Przy właściwym i starannym wykonaniu wyniki będą
niewątpliwie lepsze.
W założeniu wzmacniacz miał dostarczać mocy ok. 18W; jego schemat przedstawiony jest na rysunku.
Rys. Schemat ideowy wzmacniacza wysokiej jakości
Pomiary przeprowadzono dla stwierdzenia mocy nominalnej, zniekształceń nieliniowych, poziomu szumów własnych oraz przebiegu charakterystyki.
Wspomniane w ww. artykule 200-krotne wzmocnienie inwertora nie jest słuszne przy załączonej gałęzi sprzężenia zwrotnego. Natomiast przy odłączonym sprzężeniu zwrotnym wzmocnienie to jest rzeczywiście duże i w danym przypadku osiągało wartość około 250. Przy załączonej gałęzi sprzężenia zwrotnego gwałtownie maleje i zależy w dużym stopniu od wartości napięcia zwrotnego (wartości oporności w gałęzi tego sprzężenia). Na przykład, przy oporniku
100K wzmocnienie inwertora jest 25-krotne. Oczywiście zmienia się i czułość na wejściu wzmacniacza, jak również zniekształcenia i poziom szumów.
Wyniki pomiarów modelowego wzmacniacza przedstawiają się następująco:
- Gałąź sprzężenia zwrotnego odłączona
- Moc wyjściowa - 10W
- Czułość wejścia - 20mV przy f = 1000Hz
- Napięcie zmienne na siatkach lamp końcowych - 5V
- Ujemne napięcie siatki, mierzone na oporniku katodowym lamp końcowych - -10V
- Zniekształcenia nieliniowe przy 10W i f = 1000Hz - 3,5%
- Szumy własne - -45dB
- Sprzężenie zwrotne włączone
- Moc wyjściowa - 10W
- Czułość - 220mV
- Zniekształcenia nieliniowe - 0,8%
- Szumy własne - -65dB.
Charakterystyka odtwarzania jest prawie liniowa od 80Hz do 12000Hz, co stanowi bezsprzecznie zaletę układu. Przebieg taki osiąga się bez trudu, co stwierdziłem na kilku egzemplarzach wzmacniaczy. W badanym egzemplarzu uzyskano następujący przebieg charakterystyki:
| f |
| 80 |
100 |
200 |
400 |
600 |
1000 |
2 |
3 |
4 |
5 |
6 |
9 |
12 |
| dB |
| +0,3 |
0,1 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0 |
0,1 |
0,2 |
0,1 |
0 |
0,1 |
0,3 |
Transformator wyjściowy został nawinięty na rdzeniu stosowanym w odbiorniku TATRY. Uzwojenie pierwotne składa się z dwóch sekcji po 1000 zwojów drutu
o średnicy 0,2mm w emalii. Między sekcjami tego uzwojenia nawinięte zostało uzwojenie wtórne, składające się z 90 zwojów drutu
o średnicy 0,7mm. Oporność wyjścia głośnikowego wynosi 15omów, a przeniesiona na stronę pierwotną (między anodami lamp EL84) - 8000omów. Wartości pozostałych elementów wzmacniacza podane są na schemacie.
|