Wzmacniacz lampowy otl 6S33S - otl tube amplifier

Wzmacniacz OTL na 6S33S

Fotografie i opis budowy wzmacniacza - Krzysztof "kk84" Kabaj (kk84@o2.pl), Warszawa

     Moja lampowa kariera trwa dość króciutko, bo nie cały rok. Mimo to w tym czasie dowiedziałem się naprawdę sporo na temat lamp elektronowych. Jestem raczej człowiekiem czynu, wiec najpierw praktyka, później teoria i poznanie zjawisk rządzących danym urządzeniem. Podejście może niezbyt właściwe powiedzą niektórzy.
     Przygoda z lampami zaczęła się w momencie ujrzenia lampy o symbolu 6C33C, od razu się w niej zakochałem :). Potem przyszedł czas poznania odrobiny teorii na ten temat. W sierpniu stało się - popełniłem pierwszy wzmacniacz lampowy. Cieszyłem się z niego jak małe dziecko z nowej zabawki. Był to SE na 6C33C i na 2x6N9S. Pierwotny projekt pochodził ze strony Jogis'a, ale w końcowej wersji został zmieniony. Wzmacniacz gra do dziś.
     Potem przyszedł czas na eksperymenty - próby z budową 6C33C w układzie przeciwsobnym Push-Pull, ale temat ugrzązł w martwym punkcie z powodów finansowych. Nie wykluczone że kiedyś ruszy ponownie.
     Jakiś czas temu zainteresowałem się wzmacniaczem beztransformatorowym - OTL. Zapoznałem się z masą materiałów, poprzeglądałem rozwiązania fabryczne i autorskie i pomyślałem, czemu nie.
     W pierwszym podejściu skorzystałem ze zmodyfikowanego projektu Andrea Ciufooliego, konkretnie z wersji 8.2 OCL, tylko że z paroma zmianami. Generalnie dotyczą one zasilania stopnia wejściowego i żarzenia lamp - wszystkie lampy są żarzone prądem stałym, nawet 6C33C. Również zasilanie trochę zmieniłem.
     Układ pierwotnie zmontowałem na sklejce 50x50cm - jeden kanał. Z powodu braku transformatora zastosowałem zasilanie bezpośrednio z sieci ale tylko na czas prób. Po kilku dniach pracy układ "przemówił" :). Pierwsze wrażenia były raczej mieszane - odczuwalna różnica w brzmieniu 6C33C SE i 6C33C OTL.
     Skoro już wiedziałem że wybrany układ działa, postanowiłem sklecić doń jakąś obudowę. Nie zastanawiałem się zbyt długo. Zwróciłem swój wzrok w stronę profili aluminiowych. Zainspirowany konstrukcją "kotoka" (którego z tego miejsca serdecznie pozdrawiam) wziąłem się za projektowanie.

Wyszło coś takiego jak na powyższym zdjęciu. Niestety gdzieś "walnąłem się" w obliczeniach i kupiłem za mało ceownika w którym "siedzą" podstawki pod lampy stopnia końcowego, co niestety widać na zdjęciach.

Schemat wzmacniacza i zasilacza anodowego lamp mocy
(proszę kliknąć myszką na rysunku aby go powiększyć)

Pierwotnie użyte we wzmacniaczu lampy to 6N1P - stopień wejściowy, 6N6P - inwerter i sterownik lamp stopnia końcowego, no i 6C33C.
W chwili obecnej wszystkie lampy zostały wymienione - 6N1P zastąpiła ECC82, 6N6P zastąpiła ECC99, a 6C33C zastąpiła 6C33C-B.

Odnośnie wspomnianych wcześniej zmian w zasilaniu to w przeciwieństwie do wartości podanych w oryginalnym projekcie - 4700µF/200V - zastosowałem 740µF/250V, dławiki wyparte zostały przez rezystory drutowe 12Ω/10W, dołożyłem równolegle do każdej dużej pojemności po 100nF. Konfiguracja filtru zasilacza to CRCRCR. Oczywiście we wszystkich zasilaczach każda dioda jest bocznikowana kondensatorkiem 10nF. W zasilaczu anodowym stopni wejściowych użyłem stabilizatora VB408, ale wkrótce zostanie on wymieniony na jakiś mocniejszy. Lampy ECC99 i ECC82 są żarzone prądem stałym stabilizowanym, niestety lampy mocy już tylko wyprostowanym i filtrowanym przez 2 kondensatory 68000µF (filtr CLC). Na pokazanych zdjęciach pojemności te nie są widoczne.

Schemat zasilacza żarzenia stopni wejściowych. Układ oparty o scalony stabilizator szeregowy LT1084CP. Napięcie żarzenia po stabilizacji to 6.35V. Układ jak widać jest prawie typową aplikacją fabryczną kostki LT1084CP. Dodałem również diody ochronne i powiększyłem pojemności filtrujące na wyjściu jak i na wejściu stabilizatora.

Schemat zasilacza do żarzenia dla 4x6C33C. Żarzenie napięciem stałym, nie stabilizowanym, filtrowanym w filtrze CLC.

Schemat zasilacza napięcia anodowego stopni wejściowych. Napięcie to jest stabilizowane stabilizatorem wysokonapięciowym VB-408, który wprawdzie sporadycznie ale wyraźnie czasem nie wyrabia się prądowo.

Schemat zasilacza napięcia siatkowego lamp końcowych. W całym wzmacniaczu są 4 takie zasilacze (jeden zasilacz
na lampę), każdy zasilany z osobnego uzwojenia 100V~/0.1A.

Na kolejnym schemacie przedstawiony jest układ zabezpieczenia wyjścia wzmacniacza przed pojawieniem się napięcia stałego.

Schemat zabezpieczenia wyjścia wzmacniacza przed pojawieniem się napięcia stałego.

Poprzez rezystory R3 i R4 tworzona jest sztuczna masa. Jeżeli któreś z napięć zasilających (wyjścia wzmacniacza, zasilanie układu) ulegnie zmianie, to w punkcie wskazanym strzałką pojawia się napięcie stałe. Jeżeli w tym punkcie panuje dodatnie napięcie, to przewodzi T1, jeżeli zaś ujemne to przewodzi T2. W obydwu przypadkach przewodzi również T3 i na złączu "Do sterownika" pojawia się stan wysoki informując mikrokontroler o zaistniałym fakcie. Wówczas otwarty zostaje przekaźnik dołączający głośniki. Kondensator C1 zapewnia, że tylko sygnał stały we wskazanym punkcie uaktywni zabezpieczenie. W zależności od pojemności można regulować czas zadziałania zabezpieczenia.

Wzmacniacz jest nadal w fazie budowy. Nie posiadam jeszcze transformatorów (zamówione ale nie wykonane :( i blach wierzchnich. W domyśle ma to być stal kwasoodporna o gruboścoi 1.5mm, polerowana. Widoczne na wcześniejszych zdjęciach zasilacze na płytkach uniwersalnych zastąpione będą odpowiednikami na laminacie. Postanowiłem również stopnie wejściowe wykonać tą technologią - pomyślałem czemu nie, przecież w pierwszym projekcie ten "patent" sprawuje się w miarę dobrze.
Wyjścia i wejścia wzmacniacza umieściłem klasycznie, z tyłu. Z przodu dostępne będą jedynie : przyciski 'ON', 'OFF' i 'ST-BY' , przełącznik wejść i 3 kontrolki odpowiadające za żarzenie, napięcie anodowe i czuwanie.

Chwilowo to tyle co mogę napisać o konstrukcji tego egzemplarza. Jeżeli pominąłem jakieś detale, to będę starał się je na bieżąco uzupełniać, tak jak i aktualne postępy w budowie urządzenia.

[cdn]

Krzysztof

[Dział DIY]